Prije nego pročitate ovaj članak postavite si pitanje: ˝Koja je moja krvna grupa i Rh faktor?˝ Ako niste sigurni, nemojte si previše prebacivati jer veliki broj ljudi također ne zna, ili je zaboravio taj podatak jer mu jednostavno nije ni trebao. Ovim člankom vas želimo potaknuti da saznate svoju krvnu grupu, kao i krvne grupe vaše djece jer tako sprečavate moguće komplikacije prilikom transfuzije.
Ljudska krv je klasificirana ovisno o prisutnosti, odnosno odsutnosti, određenih markera (antigena) koji se nalaze na crvenim krvnim stanicama kao i u krvnoj plazmi. Ukoliko se u tijelo uvede druga krvna grupa – naš imunološki sustav ju zahvaljujući tim markerima prepoznaje kao stranu krv te ju napada i uništava njene crvene krvne stanice što se naziva i transfuzijska reakcija..
Četiri krvne grupe
ABO krvni sustav sastoji se od četiri različite krvne grupe; A, B, AB i O. Osobe krvne grupe A sadrže antitijela protiv krvne grupe B. Osobe s krvnom grupom B u svojoj krvi imaju antitijela protiv grupe A. Ljudi krvne grupe AB u svojoj krvi ne sadrže antitijela niti protiv grupe A, niti protiv grupe B. Iz tog razloga se krvna grupa AB naziva i univerzalnim primateljem – prihvaća sve ostale krvne grupe. S druge strane, osobe s krvnom grupom O su univerzalni davatelji – njihovu krv mogu primiti sve krvne grupe iz ABO sustava.
Vrlo je bitno znati svoju krvnu grupu, kao i Rh faktor jer ukoliko primite krivu krvnu grupu ili neodgovarajući Rh faktor može doći do ozbiljnih komplikacija i jakih imunoloških reakcija koje vas čak mogu koštati života. Osim ove četiri spomenute krvne grupe, postoji još više od 100 različitih podtipova krvi. Većina njih, nasreću, ne uzrokuje značajne transfuzijske reakcije, te ne ugrožavaju ozbiljno život.
Što je to Rh?
Rh sustav klasificira krv kao Rh-pozitivnu (Rh+) ili Rh-negativnu (RH-), što ovisi o prisutnosti tj odsutnosti Rh antitijela u krvi. Osobe s pozitivnim Rh-faktorom mogu primiti krv s negativnim Rh-faktorom, ali obratna situacija nije moguća. Transfuzijska reakcija uzrokovana primitkom krvi krivog Rh faktora može biti prilično ozbiljna.
Podjela krvi s obzirom na Rh-faktor posebno je značajna za trudnice. Potencijalni problem nastaje u slučaju da žena koja ima Rh-negativnu krv nosi dijete koje ima Rh-pozitivnu krv, što se naziva Rh-inkompatibilnošću. Za vrijeme trudnoće ili poroda Rh-pozitivna krv djeteta može se pomiješati s Rh-negativnom krvi majke, nakon čega imunološki sustav majke počinje proizvoditi antitijela.
Ta antitijela ostaju ˝spremna˝u majčinoj krvi i ukoliko ponovno dođe do takvog miješanja krvi majčin imunološki sustav će napasti crvene krvne stanice djeteta. Stoga se obično trudnicama s Rh-negativnom krvi preventivno daje cjepivo naziva Rh-imunoglobulin, koje gotovo uvijek sprječava pojavu senzibilizacije i sprečava pojavu hemolitičke bolesti novorođenčeta.
Koju krvnu grupu može imati moje dijete?
Krvne grupe se mogu odrediti jednostavnim, brzim i prilično preciznim testiranjem. Osim zbog transfuzije krvi, ovakva testiranja vrše se i u svrhu utvrđivanja roditeljstva – ukoliko identitet oca ili majke nije siguran. Na taj način se mogu vrlo lako eliminirati osobe koje nikako ne mogu biti roditelji djetetu određene krvne grupe. Naime, krvne grupe kodirane su pomoću dva gena – od oba roditelja se nasljeđuje po jedan gen.
|
Krvne grupe |
Moguće krvne grupe djece |
Krvne grupe koje |
|---|---|---|
| A, A | A, O | B, AB |
| A, B | AB, O, A, B | – |
| A, AB | A, AB, B | O |
| A, O | A, O | B, AB |
| B, B | B, O | A, AB |
| B, AB | B, AB, A | O |
| B, O | B, O | A, AB |
| AB, AB | A, AB, B | O |
| AB, O | A, B | AB, O |
| O, O | O | A, AB, B |
Gen A i gen B su dominantni, a gen O je recesivan. Primjerice; krvna grupa A u genima može biti zapisana kao AA ili kao AO. Dok krvna grupa O, pošto je recesivna u odnosu na sve ostale kombinacije gena mora imati oba gena O. Upravo zbog toga je moguće da dijete naslijedi krvnu grupu O iako niti jedan od roditelja nema tu krvnu grupu.
